Narzędzie w praktyce · ok. 12 minut czytania
Przesiew w praktyce: GAD-7 krok po kroku
Od wyboru narzędzia do rozmowy o wyniku. Na przykładzie krótkiej skali lęku GAD-7 pokazujemy, kiedy jej użyć, jak policzyć i odczytać wynik, jak go omówić i kiedy wybrać inne narzędzie.
- Dla kogo
- Psycholodzy, terapeuci, lekarze, studenci
- Narzędzie
- 7 pozycji, 2–3 minuty
- Grupa
- Dorośli
- Dostęp
- Bezpłatnie
1. Czy to narzędzie pasuje do celu?
Pasuje, gdy chcesz szybko sprawdzić, czy u dorosłej osoby warto dokładniej ocenić objawy lęku, albo gdy chcesz porównać nasilenie objawów u tej samej osoby w czasie.
Wybierz inne narzędzie, gdy:
- pracujesz z dzieckiem: SCAS albo RCADS,
- pytasz przede wszystkim o nastrój: PHQ-9,
- masz minutę na pierwszy przesiew lęku i nastroju: PHQ-4,
- potrzebujesz szerszego obrazu depresji, lęku i stresu: DASS-21.
U młodzieży sprawdź w źródle, czy wersja i progi były badane w tej grupie wieku.
2. Co mierzy i jak wygląda
Siedem pytań dotyczy ostatnich dwóch tygodni: nerwowości, zamartwiania się, trudności z odprężeniem, niepokoju ruchowego, drażliwości i obaw, że stanie się coś złego. Każdą odpowiedź liczy się od 0 (wcale) do 3 (prawie codziennie), więc suma wynosi od 0 do 21. Pod pytaniami jest dodatkowe pytanie o to, jak bardzo te problemy utrudniają codzienne funkcjonowanie. Nie wlicza się go do sumy, ale warto o nim porozmawiać.
Pełna karta GAD-7 w bazie testów
3. Polska wersja i warunki użycia
Polski arkusz jest na stronie phqscreeners.com (otwiera się w nowej karcie). Kwestionariusze z rodziny PHQ, w tym GAD-7, są udostępniane bezpłatnie, a na arkuszach widnieje informacja, że do ich kopiowania, tłumaczenia i rozpowszechniania nie jest potrzebna zgoda. Sprawdź tę informację na pobranym arkuszu. Właściwości polskiej wersji opisują Basińska i Kwissa-Gajewska (2023). Zanim porównasz wynik klienta z danymi z badań, sprawdź w artykule, w jakiej grupie badano narzędzie.
4. Jak policzyć i odczytać wynik
Zsumuj punkty z siedmiu pozycji. Autorzy narzędzia (Spitzer i in., 2006) zaproponowali progi:
| Suma | Nasilenie objawów | Co zwykle dalej |
|---|---|---|
| 0–4 | minimalne | Bez dalszych kroków, chyba że rozmowa mówi co innego. |
| 5–9 | łagodne | Obserwacja, ponowny pomiar za kilka tygodni. |
| 10–14 | umiarkowane | Dokładniejsza ocena przez specjalistę. |
| 15–21 | nasilone | Dokładniejsza ocena przez specjalistę, bez zwlekania. |
W oryginalnym badaniu przy progu 10 punktów skala wykrywała 89% osób z zaburzeniem lękowym uogólnionym, a 82% osób bez tego zaburzenia miało wynik poniżej progu. Jak takie liczby przekładają się na pojedynczy wynik, wyjaśnia artykuł Przesiew to nie diagnoza.
Policz wynik z arkusza
Wpisz punkty z wypełnionego arkusza. Nic nie jest zapisywane ani wysyłane. To pomoc w liczeniu, a nie test do samodzielnej diagnozy.
Uzupełnij wszystkie pozycje, żeby zobaczyć sumę.
5. Przykład omówienia
Pan Tomasz ma 41 lat. To przykład fikcyjny. Przychodzi z powodu kłopotów ze snem i napięcia w pracy. Jego odpowiedzi to 2, 2, 1, 2, 1, 2, 2, czyli suma 12. W pytaniu dodatkowym zaznaczył, że problemy „trochę utrudniają” mu codzienne funkcjonowanie.
„Wynik 12 mieści się w przedziale, który w badaniach nazywa się umiarkowanym nasileniem objawów lęku. To nie jest rozpoznanie. Mówi mi tylko, że przez ostatnie dwa tygodnie napięcie i zamartwianie się były obecne przez większość dni. Czy to zgadza się z tym, jak Pan to widzi?”
Dalej rozmowa dotyczy tego, czego kwestionariusz nie mówi:
- Od kiedy to trwa i w jakich sytuacjach jest najsilniejsze?
- Co już pomaga, a co pogarsza? Kawa, alkohol, leki, sen?
- Czy lekarz sprawdzał przyczyny somatyczne, na przykład pracę tarczycy?
- Jaki jest nastrój? Jeśli są sygnały obniżenia nastroju, warto dołożyć PHQ-9.
- Czy pojawiają się myśli o śmierci lub samobójstwie? GAD-7 o to nie pyta, więc zapytaj wprost, gdy są ku temu sygnały.
Na koniec ustalacie, co dalej: na przykład dokładniejszą diagnozę i ponowne wypełnienie GAD-7 za dwa do czterech tygodni, żeby porównać wynik.
6. Typowe trudności
- „Czyli mam zaburzenie lękowe?” Wyjaśnij, że kwestionariusz pokazuje nasilenie objawów, a rozpoznanie wymaga rozmowy i dokładniejszej oceny.
- Niski wynik mimo widocznego lęku. Osoba może unikać sytuacji, które budzą lęk, albo nie chcieć o nim mówić. Wynik zawsze zestawiaj z rozmową.
- Wysoki wynik w kryzysie. Po trudnym wydarzeniu wynik może być wysoki przez kilka tygodni. Ponowny pomiar pokaże, czy objawy się utrzymują.
- Porównywanie różnych narzędzi. Do monitorowania zmian używaj tego samego narzędzia w tej samej wersji.
7. Ograniczenia
- To samoopis: wynik zależy od szczerości i od tego, czy pytania są zrozumiałe.
- Skala reaguje także na inne zaburzenia lękowe, na przykład napady paniki, lęk społeczny i zespół stresu pourazowego (Kroenke i in., 2007). Wysoki wynik nie mówi, o które chodzi.
- Objawy lęku mogą mieć przyczyny somatyczne albo wynikać z działania substancji.
- Progi z badań w innych grupach mogą nie pasować do Twoich klientów. W bazie nie mamy informacji o polskich normach. Brak tej informacji nie oznacza, że norm nie ma.
- Ten przykład nie zastępuje szkolenia z diagnozy zaburzeń lękowych.
Źródła
- Spitzer, R. L., Kroenke, K., Williams, J. B. W., Löwe, B. (2006). A brief measure for assessing generalized anxiety disorder: The GAD-7. Archives of Internal Medicine, 166(10), 1092–1097.
- Kroenke, K., Spitzer, R. L., Williams, J. B. W., Monahan, P. O., Löwe, B. (2007). Anxiety disorders in primary care: Prevalence, impairment, comorbidity, and detection. Annals of Internal Medicine, 146(5), 317–325.
- Basińska, B. A., Kwissa-Gajewska, Z. (2023). International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 36(4), 493–504. doi.org/10.13075/ijomeh.1896.02104 (otwiera się w nowej karcie)
Materiał edukacyjny dla specjalistów. Nie zastępuje podręcznika narzędzia ani szkolenia z diagnozy.